Ondanks de voordelen die ze bieden, kunnen de huishoudelijke schoonmaakproducten hun onschuldige (onwetende) gebruiker ernstige schade aan het milieu en aan zijn gezondheid doen veroorzaken. Consumenten kunnen er maar beter uiterst voorzichtig mee omspringen of, nog beter, ze helemaal links laten liggen.
Eigenlijk is het toch onvoorstelbaar hoe gevaarlijk het leven wel is! Als we de fabrikanten van schoonmaakproducten mogen geloven, ligt er constant een leger onfrisse microben op de loer om zich op onze keukentafel, meubelen, toiletpot, vloerbekleding enz. te storten en om zich in de donkere hoekjes van onze woning lustig te vermenigvuldigen. Het kleinste kruimeltje, het geringste stofje zou een broedhaard zijn voor ziektekiemen die ons allerhande kwaadaardige ziekten willen bezorgen. Om die stroom van onzichtbare belagers in te dijken, wordt ons een massa ontvetters, reinigers, ontgeurders, zuiverende ontsmetters, ontstoppers en andere "ont-ers" aangereikt door de industrie. Resultaat: elk Belgisch gezin gebruikt vandaag de dag gemiddeld meer dan 12 liter schoonmaakproduct(en) per jaar om de woning mee te schrobben. Gemakkelijk, toch?
Laat ons echter niet te veel meelopers zijn! De verbetering van de hygiëne, zowel thuis als op openbare plaatsen, is waarschijnlijk één van de belangrijkste verwezenlijkingen van de voorbije decennia. Maar zijn we daarin niet een beetje gaan overdrijven door het nastreven van almaar meer comfort en gemak? De huishoudelijke schoonmaakproducten en hun verpakkingen zijn (en blijven) immers "gevaarlijke producten", ook al maken ze er maar een klein deel (3%) van uit. Die gevaarlijke producten worden gefabriceerd op basis van synthetische moleculen - iedere mens zou in heel zijn leven in aanraking komen met 70.000 soorten door de mens gemaakte (niet natuurlijke) moleculen - met langetermijneffecten op de gezondheid die moeilijk in te schatten zijn. De meeste toxicologische evaluaties gaan immers over maar één geïsoleerde stof en bieden geen zicht op de risico's van blootstelling aan een mix van stoffen en producten.
De directe gezondheidseffecten zijn beter gekend, maar mogen toch niet onderschat worden door de consumenten. Het kan toch geen toeval zijn dat 1 op de 3 oproepen die bij het Antigifcentrum binnenkomen, te maken heeft met huishoudproducten? Blijkbaar hebben we allemaal in onze woning, meestal zonder dat we het zelf weten, echte kleine bommen liggen die heel slecht kunnen zijn voor onze gezondheid maar ook voor ons leefmilieu. Een voorbeeld: natriumhydroxide. Het is vaak een bestanddeel van ontstoppers en ovenreinigers en het heeft een sterk bijtende en agressieve werking. Het gevaar van dit product? Het kan brandwonden en ernstige letsels aan de ogen veroorzaken. Nog een ander voorbeeld: eau de Javel. Wanneer dat product vermengd wordt met zoiets courant als een WC-reiniger of een kalkbestrijdend middel, kan een giftige wolk chloorgas vrijkomen en irritaties aan de luchtwegen veroorzaken, die in extreme gevallen zelfs de dood tot gevolg kunnen hebben. Dat dit vaker voorkomt dan mensen denken, bewijst het feit dat het Antigifcentrum alleen al bijna duizend gevallen van intoxicatie met eau de Javel per jaar registreert…
Om al die redenen is het absoluut noodzakelijk dat mensen de gebruikelijke huishoudelijke schoonmaakproducten beter leren kennen. Consumenten moeten ook bewustgemaakt worden van het feit dat de commerciële beloften in advertenties en reclamespots met een flinke korrel zout genomen moeten worden. Al die producten mogen maar met mondjesmaat gebruikt worden en moeten zelfs zoveel mogelijk helemaal achterwege gelaten worden. Om de consumenten daarover te sensibiliseren, hebben de experts van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties (OIVO) en van het Brussels Observatorium voor Duurzame Ontwikkeling de volgende vijf categorieën van veel gebruikte huishoudproducten onder de loep genomen: eau de Javel en de ontsmettingsproducten die eau de Javel bevatten (hygiëneverbeterende producten), de ovenreinigers, de kalkbestrijdingsmiddelen, de ontstoppers en de boenwasproducten (schoonmaakmiddelen voor houten meubelen). Voor elke categorie hebben ze de productsamenstelling ontleed, de efficiëntie getest, de etikettering bestudeerd (beantwoordt ze aan de reglementering?) en de prijs geanalyseerd.
Slotsom: de consument kan nog heel veel opsteken en van heel concrete tips gebruikmaken.
Bron: Allesreinigers en sanitaire reinigers, studie van het Brussels Observatorium voor Duurzame Consumptie.
