Het project, dat "Depart" werd gedoopt, belicht de overheidsdiensten vervoer, post en telecommunicatie vanuit consumentenstandpunt. Aan geïnteresseerde gebruikers van die diensten zal tot het einde van het jaar een forum - in het Federaal Parlement! - worden geboden. Zij zullen zich over de werking en problemen van de diensten kunnen uitspreken en voorstellen ter verbetering van de werking kunnen formuleren.

Overheidsbedrijven: waarover gaat het?

De overheidsbedrijven in bovenvermelde sectoren zijn belast met belangrijke opdrachten op het vlak van de universele dienstverlening. Maar het debat dat wij willen voeren, zal noch over de liberalisering van deze diensten noch over de privatisering van bedrijven als de NMBS, De Post en Belgacom gaan. Er zijn op dat vlak, als gevolg van genomen beslissingen op Europees niveau, ontwikkelingen gaande die niet meer teruggeschroefd kunnen worden (en die naargelang de sector in een verschillend stadium verkeren).

Onze centrale vraag wordt de volgende (ongeacht het precieze statuut van de betrokken bedrijven): hoe kan rekening gehouden worden met de meningen en adviezen van de consumenten-gebruikers van deze openbare diensten? Het project "DePart" wil een stand van zaken (laten) opmaken van hun behoeften én concrete voorstellen (laten) formuleren. Op die manier kunnen we de eventuele negatieve effecten van de liberalisering in deze sectoren tegengaan.

Verloop

Vanaf 29 maart 2004 zullen in de lokalen van het Federaal Parlement in Brussel (congreszaal op de 3de verdieping) themavergaderingen worden georganiseerd. Die zullen worden voorgezeten door parlementariërs en gewijd worden aan de drie bovenvermelde sectoren en diensten. Geïnteresseerde gebruikers van deze openbare diensten zullen worden samengebracht in drie verschillende werkgroepen (WG).

Gebruikers zullen adviezen en voorstellen kunnen formuleren in 4 etappes

1. De 1ste vergadering van elke WG zal dienen om de adviezen, kritieken en wensen van de consumenten-gebruikers te verzamelen.

2. Tijdens de 2de vergadering zullen die wensen getoetst worden aan de meningen van experts (gelet op de technische, ecologische, sociale en economische beperkingen die ermee samenhangen).

3. Op basis van deze deskundige adviezen zullen de deelnemers van elke WG tijdens de 3de vergadering voorstellen (of prioritaire pistes) formuleren die bestemd zijn voor de bedoelde overheidsbedrijven.

4. Tijdens de laatste vergadering (in november) worden de deelnemers aan de drie werkgroepen samengebracht voor een stemming over ieder voorstel.

Data van de vergaderingen in 2004 (van 14u tot 17u)

Deelname

Het is zeer belangrijk dat de stem van de meest kwetsbare consumenten gehoord wordt. Tegelijk kan deze groep zeer moeilijk bereikt worden. Om die redenen zal elke vereniging die met deze bevolkingsgroep contact heeft, worden uitgenodigd om - in het kader van haar eigen activiteiten - aan te sluiten bij het debat over de openbare dienstverlening. De diverse meningen en adviezen die de verenigingen zo verzamelen, kunnen worden overgemaakt aan het OIVO. Wij zullen ze vervolgens onder de aandacht brengen van de werkgroepen in het Parlement.

Iedere geïnteresseerde persoon of vereniging kan vanaf nu het OIVO contacteren (02/547.06.41).

Vaststellingen die aan de basis liggen van dit project

De privatisering van de openbare diensten doet bij de consumenten de vrees ontstaan voor een afname van de kwaliteit van die diensten. Consumenten willen een universele dienst van goede kwaliteit verdedigen, maar een kader om hun wensen en verwachtingen ter zake tot uitdrukking te brengen ontbreekt.

Misschien zijn daarom de voorgestelde oplossingen vaak te simplistisch. Of ze zijn onuitvoerbaar, onbetaalbaar of sociaal onaanvaardbaar (omdat met de kwetsbaarste consumenten geen of niet genoeg rekening gehouden wordt). In ieder geval vindt over deze onderwerpen geen regelmatig en georganiseerd debat plaats tussen de betrokken partijen: de burgers, de beleidsmakers en besluitvormers, de vertegenwoordigers van de verbruikersorganisaties, de gebruikerscomités en de bedrijven, de bestuurders van de overheidsbedrijven...

Doelstellingen van het project

Door de consumenten-gebruikers te sensibiliseren en de meest geïnteresseerden onder hen bij de besluitvorming te betrekken (in het eindstadium vindt zelfs een stemming plaats!), wil het OIVO een cultuur van debat en participatie bevorderen waarin naar iedereen geluisterd wordt.

Het project wil tegelijk, natuurlijk, ook de werking van de betrokken overheidsbedrijven verbeteren.

Inzet: verhoging van de participatie

Het project "De burgers aan het woord", dat wordt ondersteund door de Koning Boudewijnstichting, zal plaatsvinden in de gebouwen van het Federaal Parlement en uitgewerkt worden met de medewerking van parlementariërs van verschillende politieke groepen. Op die manier willen we ook de democratische band tussen burgers en parlementariërs versterken. De laatsten zullen beter in staat zijn om rekening te houden met de belangen van de consumenten-gebruikers, terwijl de eersten ertoe worden aangezet om hun wensen in politieke beslissingen te vertalen (of toch minstens een eerste stap in die richting te zetten). De voorstellen die de burgers doen, zullen ook rechtstreeks worden overgemaakt aan de betrokken overheidsbedrijven. De parlementariërs kunnen ze in wetsvoorstellen omzetten.

Voor beide partijen zal het project een gelegenheid zijn om de veelbesproken kloof tussen burger en politieke wereld te dichten. Het is ook een kans om een breed gedragen discussie onder burgers op gang te brengen over de universele diensten, de taken van de overheidsbedrijven en de manier waarop die taken moeten worden uitgevoerd. Als de consumenten-gebruikers vaststellen dat met hun belangen rekening gehouden wordt, zullen ze natuurlijk gemotiveerder zijn om hun rol als burgers op te nemen en een bijdrage te leveren tot verandering en verbetering.

We vertrekken niet van nul: er bestaan gebruikerscomités (bijv. treinreizigers) en verschillende drukkingsgroepen hebben reeds voorstellen geformuleerd betreffende het transport, de post en de telecommunicatie. Vandaar dat er een pakket documentatie zal worden verzameld over de bestaande voorstellen, dat bestemd is voor de geïnteresseerden en dat op het Internet zal worden voorgesteld.