Het OIVO analyseerde de gewoonten van de consumenten voor de feestmaaltijden ter gelegenheid van de eindejaarsfeesten in verband met het menu, de bereiding, de plaats, de soorten geconsumeerde producten en de aankopen...
Onderzoekers van het OIVO hebben in januari 2009 775 kwantitatieve interviews afgenomen bij consumenten uit heel België.

De eindejaarsfeesten

• 88% van de consumenten viert kerstfeest. Dat aandeel evolueert in stijgende lijn sinds 2005 maar stagneert sinds 2008. Van de personen die alleen wonen viert slechts 76% kerstfeest.
• 3 op 5 consumenten zegden dat ze Nieuwjaar vierden. Het aantal feestvierders neemt af sinds 2006, neemt toe aan populariteit bij de leeftijdsgroep 18-29 (76%).
• Feesten is vooral eten.
• Consumenten besteden 53 euro per persoon voor kerstmis en 35 euro per persoon voor Nieuwjaar. De uitgaven voor de maaltijden lopen hoger op als buitenshuis gegeten wordt. Maar de meeste mensen eten thuis.
• De gezinsmaaltijd is bij 8 op 10 consumenten een belangrijk onderdeel van kerstmis.
• 75% geeft cadeautjes aan familie of vrienden.
• Kaartjes sturen raakt in onbruik (20% in 2009 tegen 28% in 2008)
• Kerstmis is vooral een familieaangelegenheid in beperkte of ruime familiekring. 3 op 5 consumenten viert Kerstmis met het gezin. 1 op 2 consumenten doet dit in ruime familiekring (met ouders, kinderen, grootouders, broers en zussen, ...). Gemiddeld viert men kerstmis met 11 personen.

Activiteiten op Kerstmis

• 9 op 10 Belgen zetten een kerstboom in huis. Bij 2 op 3 is dat een kunstboom. 35% spendeert gemiddeld 24 euro aan een echte kerstboom.
• Het menu op kerstavond is klassiek en de feestmaaltijd wordt georganiseerd thuis (72%) en/of met het gezin (22%).
• In 7 op 10 gevallen staat de huisvrouw zelf achter de kookpot om het menu voor kerstavond klaar te maken. Slechts in 1 op 10 gevallen (12% vorig jaar) werd een beroep gedaan op een traiteur.
• Het diner telt vijf gangen: een aperitief, een voorgerecht, een hoofdgerecht, een nagerecht en koffie. In 1 op 2 gevallen is er een koud voorgerecht en in 1 op 3 een warm voorgerecht. De trend van meerdere voorgerechten neemt sinds 2006 toe. 1 op 4 eet kaas op het einde van de maaltijd.
• Het hoofdgerecht is meestal heel klassiek (94%): kalkoen, schelpdieren, zeevruchten en wild.
• Het diner met kerstdag wordt traditioneel in familieverband (24%) en/of thuis (69%) gevierd.
• 7 op 10 consumenten maken zelf de maaltijd klaar die ze serveren. In meer dan 1 op 10 van de gevallen wordt de maaltijd klaargemaakt door de traiteur.
• Het kerstdiner bestaat traditioneel uit een aperitief, een voorgerecht, een hoofdgerecht, een nagerecht en koffie. In 3 op de 10 gevallen zijn er meerdere voorgerechten. In 1 op 5 gevallen eten de consumenten ook kaas. In 1 op de 10 gevallen is er een glas sterke drank voor het hoofdgerecht en een digestief na de maaltijd.
• De Belgen houden het meest van een klassieke maaltijd: kalkoen, ganzenlever, gerookte zalm, schelpdieren en wild.
• 9 op 10 consumenten serveren wijn. Champagne drinken zit in de lift. 7 op 10 consumenten openen een fles. Slechts 15% van de consumenten serveert bier.
• Vergeleken met vorig jaar worden er minder zeeproducten en minder wild geconsumeerd.
• 1 op 10 consumenten voorziet een bob om hen naar het kerstdiner te brengen. Dat is in 3 op 4 gevallen iemand van het gezin.

Activiteiten met Nieuwjaar

• 6 op 10 consumenten vieren Nieuwjaar met een familiemaaltijd. 3 op 10 gaan met vrienden uit en 1 op 10 gaat op restaurant eten.
• 1 op 5 consumenten geeft cadeautjes voor Nieuwjaar.
• Nieuwjaar wordt door 3 op 5 consumenten gevierd, vooral in de leeftijdsgroep van 18-29 jaar.
• De meerderheid brengt Nieuwjaar in familiekring door. 2 op 5 consumenten vieren Nieuwjaar met vrienden. Gemiddeld komen 16 personen samen om Nieuwjaar te vieren. Vorig jaar waren dat nog 12,6 personen. De jongere leeftijdgroep van 18-29 jaar viert dit met 29 personen.
• Feestmaaltijden in familiekring zijn in, maar uitgaan met vrienden of naar het restaurant neemt eerder af.
• Mensen geven mekaar meer cadeautjes met Nieuwjaar, 17% tegen 9% vorig jaar.
• 65% eet met oudejaarsavond thuis. 1 op 4 consumenten eet bij vrienden of bij iemand van de familie.
• Tweederden van de consumenten staan die avond in de keuken.
• Het oudejaarsdiner bestaat uit aperitief, voorgerecht, hoofdgerecht, nagerecht en koffie. In 36% van de gevallen eten ze ook soep voor het hoofdgerecht. Het menu blijft eerder klassiek.
• 7 op 10 consumenten eet met nieuwjaarsdag thuis.
• In 1 op 10 gevallen wordt bij vrienden gegeten.
• 3 op 4 consumenten maken het eten zelf klaar.
• Op nieuwjaarsdag wordt minder zwaar getafeld en wordt minder alcohol gedronken. Het is over het algemeen een klassieke maaltijd zoals op Kerstdag.
• 8 op 10 consumenten serveren wijn en 3 op 4 serveren champagne bij een nieuwjaarsmaaltijd. 6 op 10 drinken ook een aperitief.
• 2 op 10 consumenten eten gerookte zalm of zeevruchten en 1 op 4 consumenten eet wild. 1 op 5 eet ganzenlever.
• 1 op 5 consumenten maakt tijdens oudejaarsavond en nieuwjaar gebruik van een bob. Dat is in 1 op de 2 gevallen iemand van het gezin die niet drinkt.

De maaltijd: afwisseling in de menu's

• 9 op 10 consumenten veranderen elk jaar het menu voor de feestmaaltijden.
• 79% stellen de menu's samen op basis van hun eigen inspiratie. Meer dan de helft gebruikt daarvoor geen recept, maar als ze dit wel doen zoeken ze vooral inspiratie in een receptenboek.
• Voor de feestaankopen wordt een lijstje opgemaakt. De helft houdt zich aan dat boodschappenlijstje en een derde past het aan in functie van de aanbiedingen in de winkels. Over het algemeen wordt dan gekozen voor producten van gekende merken en voor winkelmerken.

Conclusies

• De uitgaven voor Nieuwjaar nemen af en komen uit op 35 euro per persoon in 2008, terwijl de uitgaven voor Kerstmis stabiel blijven of zelfs toenemen (53 euro per persoon in 2008).
• Een bob kiezen voordat men gaat feesten is een weinig voorkomende gewoonte. In 2008 maakt 1 op de 6 consumenten gebruik van de diensten van een bob voor het nieuwjaarsfeest en doet minder dan 1 op de 10 dat voor het kerstfeest.
• De dranken die het meest met eindejaarsfeesten geassocieerd worden zijn wijn, aperitief en champagne. Bij de avondmaaltijd op de vooravond van de feestdagen komt er meestal meer drank aan te pas dan bij de maaltijd op kerst -en nieuwjaarsdag zelf.
• De daling van de koopkracht heeft een direct gevolg gehad voor de uitgaven van de eindejaarsfeesten, maar dit effect is verschillend naargelang het feest. De consumenten hebben hun uitgaven sterk teruggeschroefd voor het vieren van Nieuwjaar sinds 2006 (-14%, 36 euro in 2008), terwijl de uitgaven voor het kerstfeest gelijk gebleven zijn en zelfs verhoogden in de overgang van 2007 naar 2008 (+13%, 53 euro in 2008).

Volledige studie De feesten