Jongeren zijn vandaag de dag vrij welgesteld. Meer jongeren krijgen meer zakgeld dan vroeger het geval was. Meestal springen ze met hun zakgeld erg verstandig om. Maar doordat ze al op vrij jonge leeftijd over een aardig centje beschikken, worden ze het doelwit van allerlei financiële instellingen die een graantje wensen mee te pikken.
Onderzoekers van het OIVO hebben van februari tot maart 2009 in de klas 2600 kwantitatieve enquêtes afgenomen bij leerlingen van het lager en secundair onderwijs. Ze wilden nagaan hoe jongeren tussen 9 jaar en 17 jaar met hun geld omgaan. Daarbij werd gekeken naar verschillende aspecten: over welke sommen gaat het, waar komt het geld vandaan, hoe gebruiken ze het, sparen ze ook, en wat zijn de sociaaldemografische verschillen?
Wie krijgt zakgeld?
3 op 4 jongeren tussen 9 en 17 jaar krijgen zakgeld, hoofdzakelijk van de ouders.
Het gemiddelde bedrag is 35 euro, dat is 4 euro meer dan in 2008.
De 10-, 11-, en 12-jarigen krijgen minder. Tussen de leeftijd van 10 en 14 jaar stijgt het zakgeld van 13 euro naar 33 euro.
Leerlingen uit het technisch en beroepssecundair onderwijs krijgen meer, net zoals leerlingen uit lagere sociale groepen.
In grotere gezinnen wordt meer zakgeld gegeven. Jongeren die deel uitmaken van een gezin dat bestaat uit 5 en meer personen krijgen meer zakgeld dan het gemiddelde. In deze samengestelde gezinnen bestaat een andere zakgeldcultuur en moeten jongeren zelf bepaalde dingen aankopen. Ze krijgen meer zakgeld van de andere ouder en zorgen zelf nog voor een bijkomende aanvulling.
In een eenoudergezin waar de moeder voor de kinderen zorgt is het zakgeld lager dan het gemiddelde. In een eenoudergezin waar de vader voor de kinderen, zorgt is het zakgeld hoger.
Tot 15 jaar neemt het bedrag van het zakgeld toe met het stijgen van de leeftijd. Vanaf 16 jaar verminderen de ontvangen bedragen. Jongeren hebben dan vaak nog andere bronnen van inkomsten.
In vergelijking met 2008 nemen voor alle leeftijdsgroepen de bedragen toe, behalve voor de 10- en 17-jarigen.
In 2009 ontvangen jonge kinderen een hoog bedrag. Om dat zelfde bedrag te krijgen, moesten jongeren in 2008 wachten tot de leeftijd van 17 jaar.
Wat doen ze met hun geld?
50% van de jongeren bewaart het thuis om er later een grote aankoop mee te doen.
Bijna 4 op 10 jongeren zetten het geld op de bank.
Bijna 3 op 10 geveneft het geld onmiddellijk uit. De keuze om het geld onmiddellijk uit te geven stijgt met de leeftijd. Geld overschrijven op een bankrekening is populair bij de 10-jarigen en ook bij de +16-jarigen. Op 17-jarige leeftijd doen de helft van de jongeren het.
Naarmate hun leeftijd stijgt bewaren jongeren het geld veel minder thuis.
1/3 van de 10-tot 18-jarigen geeft het zakgeld uit aan voeding (snacks en snoep).
¼ koopt er kleding en videospelletjes mee.
Tussen de 10 % en 15 % geeft het zakgeld ook uit aan oplaadkaarten voor de gsm, uitgaan, cosmetica en sigaretten.
Andere inkomsten
Op de leeftijd van 15 jaar vult 44% van de jongeren zijn zakgeld aan met een studentenjob.
Op de leeftijd van 16 tot 17 jaar is dit al de helft. In vergelijking met 2008 hebben meer 15-en 16-jarigen een studentenjob, maar minder 17-jarigen.
Studentenjobs zijn vooral in trek tijdens de grote vakantie, maar meer dan 3 op 10 hebben ook een studentenjob tijdens het schooljaar. Een meerderheid zet dit geld op een spaarrekening. Onmiddellijk geld uitgeven is geen optie.
De crisis is voorbij: kinderen met koopkracht
Jongeren beschikken vandaag over veel zakgeld en kunnen zelf ook grote aankopen doen.
Minder grote gezinnen met tweeverdieners die een eerste kind vrij laat krijgen, kunnen meer geld besteden aan andere uitgaven dan het huis.
Ouders geven ook zakgeld uit een soort schuldgevoel omdat ze niet meer tijd aan hun kinderen kunnen besteden.
Zakgeld: sparen voor een grote aankoop
Zakgeld is voor de jongeren in de eerste plaats een manier om met geld te leren omgaan. Daarom wordt het gebruikt om grotere aankopen mee te doen of op een bankrekening geplaatst. Ten gevolge daarvan worden kinderen en jongeren op steeds jongere leeftijd aangesproken door financiële instellingen. Slechts weinig kinderen en jongeren gebruiken het zakgeld voor onmiddellijke uitgaven. De grootste uitgaven worden nog steeds betaald door de ouders, de grootste geldschieters.
Zakgeld wordt zelden gebruikt voor kleine dagelijkse uitgaven maar wel voor plezieraankopen (kleding, spelletjes, computermateriaal, dvd’s, snoep, sigaretten, …). Voor jongeren is zakgeld een onmisbaar instrument voor het beheer van de regelmatige uitgaven. Vanaf de leeftijd van 15 jaar koppelen ze hieraan ook andere financieringsbronnen.
Dankzij het zakgeld zetten jongeren al ruim voor hun eerste werkervaring een stap in de economische wereld.
Aanbevelingen van het OIVO
Het zakgeld is een middel tot sociale integratie van de jongere.
Kinderen en jongeren die regelmatig zakgeld krijgen en al jong mogen kiezen waaraan ze hun geld zullen uitgeven, beschikken over een ruimer scala van financiële ervaringen en kunnen later beter omgaan met geld.
Leren omgaan met geld betekent dat kinderen met een terugkerend vast bedrag een periode leren overbruggen, dat ze hun verlangens leren afstemmen op hun inkomsten en keuzes kunnen maken tussen noodzakelijke uitgaven en andere.
De financiële opvoeding gaat verder dan de handelsrelatie tussen koper en verkoper en moet deel uitmaken van de algemene opvoeding.
Het is niet de verantwoordelijkheid van de merken en ondernemingen maar moet gecontroleerd worden door professionele vormingswerkers en verenigingen.
Merken en banken trachten die nood aan opvoeding in hun kader in te passen en om te buigen in hun eigen voordeel. Dat getuigt van weinig ethiek zoals het OIVO in het verleden al heeft aangeklaagd.
Het zakgeld is een middel om het budget te beheren.
Ouders en opvoeders kunnen daarin een essentiële rol spelen. Want kinderen en jongeren moeten gesensibiliseerd worden omtrent het koopgedrag en de risico's die daaraan verbonden zijn.
De leerkrachten kunnen een soort analytisch psychologische benadering ontwikkelen die gebaseerd is op de leefwereld van de jongeren: de koopmodaliteiten (spelletjes, dvd's,...), het verband tussen inkomen en uitgaven, welk deel gespaard wordt, hoe ze de consumptie van het gezin beïnvloeden, welke problemen ze ondervinden. En met het oog op de toekomst: het geld op de bank en de zichtrekening, de aankopen via GSM of het internet, het zoeken naar informatie voor de aankoop, de gevolgen en implicatie, de studentenjob,...
Volledige studie: Jongeren en geld
