De stijging van de werkloosheid, België dat uiteenvalt en de onveiligheid zijn redenen voor bezorgdheid in de ogen van de consumenten. De crisis is reëel en er moet gereageerd worden ! Het OIVO heeft zich gebogen over de ongerustheid van de consumenten betreffende de koopkrachtdaling en de eventuele aanpassingen in hun uitgaven tijdens de voorbije zes maanden. Hierna volgen de bevindingen...

De crisis verandert het koopgedrag

• In de voorbije 6 maanden hebben de consumenten zich aan de crisis aangepast. Ze hebben sterk de klemtoon gelegd op het beperken van de uitgaven voor vrijetijdsactiviteiten (uitgaan, reizen, restaurantbezoek) en aankopen (van elektrische huishoudtoestellen) uitgesteld.
• Anderzijds konden bepaalde gewenste uitgavenverminderingen niet doorgevoerd worden: bijv. de uitgaven voor elektriciteit, verwarming en water; lichaamsverzorging; gezondheidszorgen; en vooral voeding. Een aantal uitgavenposten konden verlaagd worden als gevolg van prijsdalingen (bijv. brandstoffen en telecommunicatie).
• Op vandaag heeft 1 op de 3 consumenten zijn/haar uitgaven verminderd: o.a. voor energie, vrijetijdsbestedingen, autokosten en kleding.

De crisis: niet op iedereen dezelfde impact

Maar niet alle consumenten zijn gelijk voor de crisis.

• Bepaalde consumenten, zoals de meest bescheiden inkomens, zijn verplicht om slim te wikken en te wegen en om in alle sectoren te besparen. Zo zeggen de huisvrouwen aan de haard dat ze hun uitgaven hebben moeten beperken, onder meer voor de woning (verbouwing en onderhoud) en voor elektriciteit, gas en water. Uitgaven voor voeding zijn met 15% teruggeschroefd, net als het autogebruik. Op uitstapjes wordt bespaard, alsook op kleding, lichaamsverzorging, gezondheidszorgen en telefoniegebruik. Dit profiel lijdt bijzonder sterk onder de crisis, in die mate zelfs dat de meeste uitgaven allemaal teruggeschroefd zijn.
• De arbeiders letten extra goed op hun uitstapjes, elektriciteitsverbruik, verwarming en water, het autogebruik, kleding en schoenen, reizen en vrijetijdsactiviteiten.
• De lage sociale groepen zeggen dat ze meer dan de andere sociale groepen hun uitgaven beperkt hebben op het gebied van vrijetijdsbestedingen en elektriciteit, gas en water.
• De grote gezinnen zeggen dat ze meer hun uitgaven ingeperkt hebben door gezondheids¬kosten of de aankoop van elektrische huishoudtoestellen uit te stellen.
• Anderzijds verklaren de kaders en de vrije beroepen dat ze minder dan de andere sociaal¬professionele categorieën met een lager inkomen hun gedrag veranderd hebben.
• In Vlaanderen lijkt de koopkrachtdaling de (meer welstellende?) bevolking minder te treffen dan in Wallonië en in Brussel. Dat het werkloosheidspercentage per Gewest verschilt, kan ongetwijfeld een verklaring bieden voor die perceptie, al kunnen er subregionale verschillen voorkomen.

De consumenten passen zich aan

De crisis heeft de consumenten er niet alleen toe bewogen om bepaalde uitgaven te beperken, maar ook om spaarzaam gedrag aan te nemen: het energieverbruik beperken, menu’s opstellen, producten door andere vervangen enzovoort.

• Zo zegt meer dan 1 op de 2 consumenten dat hij/zij energiebesparingen thuis gerealiseerd heeft door maatregelen zoals de verwarming lager zetten, lampen uitschakelen, spaarlampen gebruiken of het huis (beter) isoleren.
• Quasi 1 op de 2 consumenten heeft zijn/haar voedingsaankopen veranderd door naar promotie¬aanbiedingen of – voor meer dan 1 op de 3 consumenten – distributeurmerken op zoek te gaan.
• 4 op de 10 consumenten zeggen dat ze minder uitgaan; 1 op de 3 zegt dat hij/zij minder spaart.
• De consumenten zeggen dat ze iets minder interesse hebben voor de distributeurmerken, ongetwijfeld omdat hun prijs niet altijd voordelig is.
• Na het zoeken naar de goedkopere voedingsproducten geven de consumenten de voorkeur aan andere gedragsgewoonten zoals de uitgaven voor vrijetijdsactiviteiten en ontspanning verminderen.
• Ze gaan minder over tot vervanging van producten en kopen niet minder voeding dan vroeger. 

 volledige studie