De consumenten hechten vandaag de dag veel belang aan positieve eigenschappen van voedingsproducten op het gebied van de voedingswaarde en de gezondheid. Daarom is het van nog groter belang dat ze op claims daarover kunnen vertrouwen en de globale voedingswaardekwaliteit van producten realistisch kunnen inschatten.

Om die praktijken beter te omkaderen, geldt er voor die claims sinds 2006 een specifieke verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen.

Een voedingsclaim is "een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat een levensmiddel bepaalde heilzame voedingseigenschappen heeft door zijn samenstelling (energetische waarde of gehalte van een welbepaalde nutriënt)". Die claims worden nadrukkelijk gedefinieerd in de bijlage aan het genoemde reglement. Claims die toegelaten worden, zijn o.a. "lage energetische waarde", "vetvrij" en "suikervrij", zolang ze maar aan de gebruiksvoorwaarden voldoen.

Gezondheidsclaims zijn "claims die stellen, de indruk wekken of impliceren dat er een verband bestaat tussen een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid". Ze bepalen de functie van een bestanddeel, zoals "calcium versterkt de beenderen". De gebruiksvoorwaarden zijn strenger dan die voor de voedingswaardeclaims.

Al in 2006 voorzag het reglement de opstelling door de Europese Commissie van een positieve lijst met tal van gezondheidsclaims die gemeenzaam gebruikt worden in de Europese Unie, op basis van de claims die de Lidstaten voorleggen en rekening houdend met het advies van de European Food Safety Authority (EFSA).

Vijf jaar later is de positieve lijst eindelijk goedgekeurd! Volgens een persbericht van de BEUC hebben de Lidstaten op 5 december 2011 immers het ontwerp van Verordening van de Europese Commissie inzake de gezondheidsclaims, ook "Artikel 13.1" genoemd, goedgekeurd door de positieve lijst goed te keuren van de claims die door de Europese voedingsindustrie gebruikt zullen mogen worden. Onder de goedgekeurde claims vinden we bijvoorbeeld:

• Calcium is nodig om de beenderen in goede gezondheid te houden;
• Een verminderde consumptie van verzadigde vetten draagt bij aan het op peil houden van een normaal cholesterolgehalte;
• Een verminderde consumptie van natrium maakt het mogelijk om de bloeddruk op een normaal peil te houden;
• Melatonine helpt de inslaaptijd verkorten;
• De plantaardige sterolen en stanolen (die in margarines en yoghurt gebruikt worden) dragen bij aan het op peil houden van een normaal cholesterolgehalte.

In totaal zullen 222 claims (van de 4.600 geanalyseerde claims) door de voedingsindustrie gebruikt mogen worden, terwijl de misleidende claims van de markt zullen moeten verdwijnen vóór het einde van 2013.

Onder de claims waarvoor niet voldoende wetenschappelijke bewijzen geleverd konden worden, vinden we onder andere:

• Groene thee helpt de bloeddruk op een normaal peil houden.
• Koninginnegelei heeft een gunstige invloed op het immuunsysteem en/of de vitaliteit.
• Taurine (afgeleid product van aminozuur dat in energiedrank gebruikt wordt), in combinatie met vitaminen en mineralen, stimuleert de werking van de hersenen.
• Glucosamine draagt bij aan het in goede werking houden van de gewrichten.

Het OIVO is heel blij met de goedkeuring van die lijst. Het is een duidelijke verbetering voor de consumenten, die al te vaak misleid worden door onterechte gezondheidsclaims waar de industrie zich zonder aarzelen van bedient om haar producten beter verkocht te krijgen. Het OIVO wacht wel nog met ongeduld op het officieel van kracht worden van die lijst. In dat verband zou de tekst binnen drie maanden in het Publicatieblad moeten verschijnen en de lijst met claims op het internet verspreid moeten worden. Daarna is een overgangsperiode van 6 maanden voorzien om de industriëlen de mogelijkheid te laten om zich met de nieuwe reglementering in orde te stellen. Ten slotte zal het aan de Lidstaten zijn om toe te zien op de naleving van de nieuwe verordening. In België zijn het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) en de Algemene Directie Controle en Bemiddeling van de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie de twee instanties die belast zijn met de inspectie en die kunnen optreden wanneer een inbreuk wordt vastgesteld op het vlak van de etikettering en de reclame (inclusief de claims).