Er verschijnen steeds meer initiatieven om deze plaag te bekampen. Ook eind september 2011 werd een internationaal gecoördineerde actie gevoerd: de operatie 'Pangea IV' richt wereldwijd haar pijlen op de online verkoop van namaakgeneesmiddelen en op onwettige geneesmiddelen tout court. De actie werd gecoördineerd door Interpol, de WCO (World Customs Organisation of Wereldwijde Douaneorganisatie), het PFIPC (Permanent Forum tegen de Internationale Farmaceutische Criminaliteit), de HMA WGEO (Heads of Medicines Agencies Working Group of Enforcement Officers), de farmaceutische industrie en de elektronische betaaldienstproviders.

België werkt mee aan de operatie, onder het voogdijschap van de FOD Financiën, Algemene Directie Douane en Accijnzen en het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG). Er werken nog 80 andere landen aan de operatie mee, die gesteund wordt door de IMPACT (International Medicinal Products Anti-Counterfeiting Taskforce).

Pangea IV stelt twee hoofddoelstellingen voorop:

• de criminele netwerken opsporen die valse geneesmiddelen aanbieden alsook de activiteiten die aan die verkoop verbonden zijn (dat beslaat o.a. ook de fraude met kredietkaarten);
• het publiek bewustmaken van de gezondheidsrisico's die met de online aankoop van geneesmiddelen gepaard gaan.

Voor de onwettige handel via het internet stelde Pangea IV drie mikpunten voorop:

• het elektronische betaalsysteem;
• de diensten die instaan voor de levering van de goederen.

Uiteindelijk moesten de onwettige websites gesloten worden, terwijl de overheid de financiële stromen en hun oorsprong in kaart brachten.

De gecoördineerde aanpak door de politie, de douane en de nationale overheidsdiensten bevoegd voor de geneesmiddelenproblematiek, bleek uitermate productief: Pangea IV heeft geleid tot arrestaties over de hele wereld en de inbeslagneming van duizenden potentieel schadelijke tot zelfs gevaarlijke producten!

Ook in België waren de resultaten positief: er zijn momenteel grensoverschrijdende onderzoeken aan de gang voor drie verkoopsites en drie websites. Daarenboven heeft de douane 7.418 zendingen gecontroleerd, die tot 116 inbeslagnemingen hebben geleid.

Op de luchthaven van Zaventem werden 91 postpakketten bestemd voor Belgische kopers in beslag genomen. Die colli's bevatten ongeveer 200 tabletten van een kalmeermiddel (diazepam), 37 elektronische sigaretten met alles bij elkaar 180 nicotinepatronen, 434 capsules tegen erectiestoornissen (tadalafil), 1.560 capsules met libidostimulerende kruiden, 386 tubes crème voor huidverbleking, 4.754 vermageringscapsules op basis van met sibutramine besmette kruiden en nog eens 236 tabletten tegen erectiestoornissen (sildenafil). De zendingen waren afkomstig uit India, China, Thailand en de Verenigde Staten.

Op de luchthaven van Bierset werden ook 500 pakketten gecontroleerd, waarvan er 25 in de transitzone tegengehouden werden. Ze bevatten 32.582 vermageringstabletten/capsules op basis van met sibutramine besmette kruiden, 100 tabletten tegen erectiestoornissen (sildenafil), 3.000 kruidencapsules om de seksdrang te stimuleren, 80 antibioticaflacons, 35 flacons met groeihormonen en 2.000 namaakgeneesmiddelen tegen erectiestoornissen (cialis). Die pakketten kwamen uit China.

Pangea IV heeft wereldwijd zeer goede resultaten opgeleverd, aangezien er in totaal bijna 13.500 onwettige websites gesloten werden. Maar er was ook nog dit:

• 45.500 pakketten werden gecontroleerd en bijna 8.000 daarvan werden in beslag genomen. Er werd beslag gelegd op iets meer dan 2,4 miljoen onwettige en vervalste tabletten, afkomstig uit 48 landen, waaronder antibiotica, steroïden, kankerbestrijdende geneesmiddelen, antidepressiva, middelen tegen epileptische aanvallen alsook vermageringsproducten en voedingssupplementen... allemaal zonder echte werking.
• 55 personen werden vervolgd voor een hele reeks delicten, waaronder de verkoop en onwettige verstrekking van geneesmiddelen zonder vergunning of die enkel op doktersvoorschrift verkrijgbaar zijn. De waarde van de in beslag genomen onwettige en valse geneesmiddelen wordt globaal geraamd op om en bij de 3,4 miljoen euro!

Dat is op zich wel een indrukwekkend getal, maar het vertegenwoordigt toch nog maar het topje van de ijsberg, aangezien de fraude wereldwijd geraamd wordt op een totaal bedrag van 45 miljard euro, hetzij 10% van de totale geneesmiddelenmarkt...

Dit gezegd zijnde, moeten we één hoofdbesluit van de Pangea IV-operatie onthouden: de samenwerking tussen de verschillende diensten die de strijd tegen dergelijke trafieken aangaan, is lonend gebleken.

Vermageringsproducten, stimulerende middelen, hormonale stoffen en kalmeermiddelen blijven de meerderheid uitmaken van de onwettige trafiek en van de postpakketten. Dat is een belangrijke vaststelling met het oog op het beter sturen van het toekomstige beleid.

Laten we ook niet vergeten dat het percentage namaakgeneesmiddelen in de voorbije vijf jaar met 422% toegenomen is! Om die plaag te bestrijden heeft de EU al een stap voorwaarts gezet door in februari laatstleden een nieuwe wetgeving goed te keuren. Er zullen vanaf heden diverse voorzieningen geïnstalleerd worden om op een veilige en zekere manier de organismen te identificeren die de geneesmiddelen online te koop aanbieden wanneer die verkoop door een lidstaat toegelaten wordt. Een gemeenschappelijk logo voor de hele EU zal toegekend worden aan de toegelaten websites en er zal aanvullende informatie over de online apotheken verspreid worden. Bovendien zal een systeem van traceerbaarheid ingevoerd worden om het in omloop brengen van valse geneesmiddelen te beletten. Het doel is geneesmiddelen die ervan verdacht worden een ernstig risico voor de volksgezondheid in te houden, zo snel mogelijk van de markt (ook de zwarte markt!) te doen verdwijnen. De EU heeft zelfs een alarmprocedure uitgewerkt die het product binnen de 24 uren uit de handel moet nemen.

Het OIVO waarschuwt de consument al geruime tijd voor het kopen van geneesmiddelen op het internet: de kwaliteit en de aard ervan worden helemaal niet gecontroleerd. Wie geneesmiddelen op het wereldwijde web koopt, speelt met zijn gezondheid!