Dit voorjaar treedt het 'Cosmos'-bestek officieel in voege. Verwacht wordt dat dit grote veranderingen zal teweegbrengen in de sector. Het is een privé-initiatief dat uitgaat van verschillende gekende nationale certificatie-instellingen of -verenigingen uit de cosmetische sector: BDIH, Cosmebio, Ecocert, ICEA en Soil Association. Na bijna tien jaar van overleg zijn deze actoren uit de label- en certificatiewereld erin geslaagd om tot een akkoord te komen over een set normen (een bestek) met na te leven regels.
Dit zijn in de eerste plaats een aantal verbodsbepalingen voor cosmetische producten. Zo mogen producten met het Cosmos-label, noch de bestanddelen van dat product, op dieren getest zijn. Eveneens verboden zijn synthetische geur-, kleur- en bewaarstoffen, genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) en bestanddelen die afkomstig zijn van de petrochemie (paraffine, silicone enzovoort) of ioniserende behandelingen ondergaan hebben. Verder moeten de toegelaten bestanddelen aan bepaalde voorwaarden voldoen. Zo mogen bestanddelen die een fysische bewerking hebben ondergaan niet afkomstig zijn van een dier, als dat daarvoor geslacht moet worden. Andere dierlijke producten zijn wel toegelaten (eieren, melk, honing, bijenwas, enzovoort). Bestanddelen die een scheikundige bewerking ondergaan moeten beantwoorden aan de zeven 'groene chemie'-principes. Zo moeten ze onder andere biologisch afbreekbaar zijn in water en mogen ze niet giftig zijn voor het leven in het water. Deze principes zijn in het leven geroepen om een halt toe te roepen aan de vergiftiging van mens en milieu door schadelijke stoffen en fabricageprocessen.
Om het Cosmos-label te verdienen moet ten slotte aangetoond worden dat 20% van het totale product (inclusief water) biologisch is. Hetzelfde geldt voor 95% van de fysisch bewerkte en 30% van de scheikundig bewerkte bestanddelen. Deze vereisten gelden ook voor de verpakking, die recycleerbaar en biologisch afbreekbaar moet zijn. De percentages aan biologische ingrediënten moeten er bovendien duidelijk op vermeld worden.
Zal het Cosmos-label een gevoelige verbetering betekenen voor de consument? Enerzijds wel, omdat het op Europees niveau de eerste harmonisering is van deze omvang en het gaat om een sector met een aanzienlijk economisch belang.(1) Anderzijds ook niet, omdat de harmonisering enkel gaat om de normen en er geen universeel logo uit voort is gekomen. De eindgebruiker zal dus weinig merken van deze kleine revolutie. In de praktijk zal het woord 'Cosmos' afgedrukt worden onder reeds bestaande logo's als Ecocert, Icea, Soil, enzovoort. Het is mogelijk dat cosmeticaproducten zowel een nationaal label (bijvoorbeeld Cosmebio), de naam van een certificatie-instelling (bijvoorbeeld Ecocert), eventueel een fair trade-label (bijvoorbeeld Max Havelaar) als een Europees label als Cosmos zal dragen.(2) Voor de consument wordt het dus niet bepaald eenvoudiger.
België bevindt zich in een bijzondere positie. Er is bij ons al cosmetica te vinden die in het buitenland gemaakt werd en het nieuwe Cosmos-label draagt. Hoewel Bioforum (de overkoepelende organisatie van de biologische sector in ons land) in dit stadium niet bij Cosmos betrokken is, worden er stappen ondernomen om toch aan dit initiatief mee te werken. Op termijn zou het Biogarantielabel dus boven het woord 'Cosmos' kunnen verschijnen op cosmetische producten die door Belgische controle-instellingen gecertificeerd zijn.
(1) Bepaalde merken hebben beslist om zich niet bij Cosmos aan te sluiten. Er worden nog onderhandelingen gevoerd; zij zouden in de komende jaren nog kunnen toetreden.
(2) Cosmos voorziet een "Cosmos Organic" certificatie, die de hierboven genoemde drempelwaarden in acht moet nemen, en een minder veeleisende "Cosmos Natural" zonder minimumpercentage voor biologische ingrediënten.
