Het leven op de Aarde kent een enorme rijkdom aan variaties. Van de kleinste bacteriën, schimmels en planten tot de grootste dieren, de tropische regenwouden of Vlaamse polders, elke levensvorm, elk ecosysteem en elke genetische variatie is uniek en onvervangbaar. Deze grote verscheidenheid noemen we biodiversiteit. Ze is van onschatbaar belang. Er bestaat een elegante samenwerking en afhankelijkheid tussen bijna alle levensvormen op Aarde, die enkel kan voortbestaan als de biodiversiteit in stand wordt gehouden. Denk maar aan de bedreigde pinguïns, waar het OIVO onlangs nog een artikel over publiceerde.

Biodiversiteit is schoonheid. Het is overbodig u nog te proberen overtuigen van de pracht van de natuur. Behalve mooi, is de biodiversiteit echter ook nuttig en noodzakelijk. Ze zorgt niet alleen voor schoon water, vruchtbare grond en een stabiel klimaat, maar levert ook voedsel en grondstoffen voor huisvesting, kleding, brandstof en medicijnen. Deze natuurlijke hulpbronnen verschaffen bestaanszekerheid en vormen de basis voor onze welvaart. Biodiversiteit draagt bij aan de kwaliteit van leven en het welzijn van mensen.

Door wereldwijde klimaatverandering, toename van consumptie, vervuiling, introductie van vreemde soorten, overexploitatie van natuurgebieden en natuurlijke hulpbronnen wordt de biodiversiteit ernstig bedreigd. Plant- en diersoorten verdwijnen en ecosystemen raken verstoord. Schone lucht, zuiver water, een vruchtbare bodem en een stabiel klimaat zijn niet langer vanzelfsprekend. Dit treft vooral mensen in arme landen, omdat zij vaak direct afhankelijk zijn van wat de bossen en het land voortbrengen. Maar het treft ook ons, in het rijke Westen. De aantasting van de biodiversiteit en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen bedreigt uiteindelijk het voortbestaan van alle mensen.

Als consumenten kunnen we allen een zeer concrete rol spelen in het behoud van de biodiversiteit. U draagt eraan bij door bewuste keuzes te maken voor wat u eet, voor welke bloemen u op tafel zet of hoe u op vakantie gaat. Hieronder leest u enkele concrete tips voor alledag.

Ga aan de slag rond het huis en in de tuin

Eén van de meest concrete manieren om als burger aan de slag te zijn met biodiversiteit is door de handen uit de mouwen te steken rond het huis en in de tuin. In deze eerder verschenen publicatie van het OIVO vindt u daar mee informatie over: Deze lente maak ik er werk van: ecologisch tuinieren! Dit geldt trouwens niet enkel voor consumenten die op het platteland wonen; ook stadsbewoners kunnen hun groene vingers aan het werk zetten. Denk maar aan het zelf kweken van groentjes of kruiden in bakjes op het balkon of op de vensterbank, of u kan zich in uw stad of gemeente inzetten voor een meer verantwoord ecologisch beleid. U kan trouwens beroep doen op de teeltkalender van het OIVO om te weten te komen wat de beste periode is om uw groenten, kruiden en bloemen te zaaien, verzorgen en oogsten.

Kiezen voor producten met ecologische labels

Er bestaan verschillende ecologische labels die toegekend worden aan levensmiddelen die op een duurzame en verantwoorde manier geproduceerd werden. Door deze producten te kopen, draagt u eraan bij dat producenten er het economisch nut van inzien de ecologische impact van producten en diensten doorheen de volledige levensloop te beperken. Het is echter niet altijd eenvoudig wegwijs te geraken in de veelheid aan bestaande labels. We verwijzen u graag naar de site Labelinfo.be, waar een extensief en duidelijk overzicht werd samengesteld.

Streekproducten consumeren

Echte gastronomen gaan nog een stapje verder en besteden naast de duurzame manier van produceren ook aandacht aan de enorme verscheidenheid aan streekproducten. Instandhouding van streekproducten kan bijdragen aan het behouden van specifieke rassen. In deze tijd van fastfood is het een uitdaging om met zorg om te gaan met eten en consumeren. Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen die ons kunnen helpen bij het bewust omgaan met consumptie. De slow food-beweging maakt er zelfs een nieuwe levensstijl van. Ook hierover heeft het OIVO een kalender gepubliceerd, waarop te lezen staat welk fruit en welke groenten in welke periode in seizoen zijn. Zo kan u een eerste stap zetten in de richting van een gezond en goedkoop voedingspatroon dat het milieu respecteert.

Aan duurzame vrijetijdsbesteding en toerisme doen

Ook de keuzes die u maakt als recreant en toerist hebben hun invloed op de biodiversiteit. Voor recreatie-ondernemingen bestaan keurmerken waar u als consument op kunt letten om u ervan te verzekeren dat uw uitjes het milieu niet schaden. Denk maar aan de Groene Sleutel of het Europees Ecolabel. Ook op de website van Toerisme Vlaanderen wordt aandacht besteed aan ecologisch verantwoord toerisme.

Bereken uw ecologische voetafdruk

De ecologische voetafdruk is een getal dat aangeeft hoeveel aardoppervlakte er door een burger, plaats, bedrijf of activiteit wordt gebruikt om zijn consumptieniveau te handhaven en zijn afvalproductie te kunnen verwerken. Inzicht in je eigen ecologische voetafdruk kan je helpen om bewuster te leven, zodat de aarde minder wordt belast en biodiversiteit dus minder wordt bedreigd. Op de website van de World Wildlife Foundation (WWF) vind je een bijzonder leuke test waarmee je je ecologische voetafdruk berekent. Bovendien reikt het meteen enkele engagementen aan om je afdruk verder te verkleinen.