In juni 2008 nam het OIVO een aantal twijfelachtige praktijken van fitnesscentra onder de loep in een studie die in 34 van die centra in Vlaanderen, Brussel en Wallonië (via mystery shopping) uitgevoerd werd.(1)

Die studie leidde tot de vaststelling dat de consument die bij zulk een centrum lid wordt, geconfronteerd wordt met nogal wat misleidende bedingen in verband met de betaling van het lidgeld, de aansprakelijkheid, de betaalwijze, ...

Het essentiële probleem dat de studie aan het licht bracht was de moeilijkheid waarmee de consumenten te kampen hadden om hun abonnement te beëindigen. Het OIVO had daarover al tal van klachten ontvangen en er komen nog altijd klachten binnen. Het lijkt er dus heel sterk op dat de situatie niet verbeterd is.

Als bewijs daarvan schetsen we hierna de onvoorstelbare situatie van een vrouw die zich bij Passage Fitness had ingeschreven.

Na een ongeval in maart 2008 werd deze mevrouw van haar vakantieoord gerepatrieerd naar België om hier tal van chirurgische ingrepen te ondergaan.
Omdat ze totaal niet meer kan sporten (tot oktober 2009), wilde ze haar fitnessabonnement opzeggen met een aantal medische documenten (o.a. doktersattest) als staving.

Ze nam contact op met haar centrum (wat op zich al een hele onderneming bleek te zijn) en kreeg daar de volgende ontstellende mededeling te horen: in eerste instantie kon er geen sprake van zijn dat zij haar abonnement zou beëindigen en in tweede instantie zou ze, als ze dat voornemen toch wilde doorzetten, de helft moeten betalen van de sommen die nog tot het einde van haar lopende abonnement verschuldigd waren.

De clausule die Passage Fitness daarvoor inriep, was exact dezelfde als die welke wij in onze studie aanklaagden:

"Een uitzonderlijke opzegprocedure mag toegestaan worden voor de gevallen van overmacht. Ze zal besproken worden in een vooraf afgesproken onderhoud met de Club General Manager in de Home club, tijdens hetwelk de abonnee van de Club General Manager de toelating krijgt, die schriftelijk bevestigd wordt. Er zal bovendien bovenop de vervallen en niet-betaalde lidgelden een vergoeding van 50% van het nog te vervallen lidgeld voor de minimumlooptijd te betalen zijn, berekend vanaf de maand die volgt op het overmaken van het document dat de uitzonderlijke opzeg betekent. Die vergoeding van 50% moet onmiddellijk bij de ondertekening betaald worden."

Zoals we al in onze studie aanhaalden, is de aangehaalde procedure van Passage Fitness enerzijds uitzonderlijk complex (om zelfs de moedigste te ontmoedigen?) en vooral misleidend. Hoe kan men redelijkerwijs opleggen dat iemand die ziek geworden of gekwetst geraakt is, al die stappen moet ondernemen - in plaats van een doktersattest als voldoende bewijs van de toestand van die persoon te aanvaarden - en bovendien nog schadevergoeding aan de fitnessclub moet betalen?!

In de wet staat nochtans duidelijk geschreven dat als misleidend wordt beschouwd: elke clausule die bepaalt

"Zelfs bij overmacht, de consument niet toe te staan de overeenkomst te ontbinden dan tegen betaling van een schadevergoeding."

Dit voorbeeld illustreert nog maar eens heel goed de problemen die zich voordoen met betrekking tot de praktijken van de fitnesscentra en hoe groot de nood is aan strengere controle op deze sector.

Het OIVO herhaalt daarom de aanbevelingen uit zijn studie:

• Een duidelijke en begrijpelijke definitie van de aard van het contract, dat maar van één enkel type mag zijn. Ofwel van bepaalde duur, waarbij de wet op de stilzwijgende verlenging naar de letter wordt toegepast. Ofwel van onbepaalde duur en in dat geval mag geen minimum lidmaatschapsduur voorzien worden en moet aan de consument een redelijke opzegtermijn voorgesteld worden.
• Een eenvoudige en begrijpelijke procedure voor de beëindiging van het abonnement als dat van onbepaalde duur is. De opzegclausule moet aan het principe van het wederzijdse akkoord beantwoorden.
• Een redelijke bedenktijd van 7 werkdagen tijdens dewelke de consument zonder kosten van zijn abonnement zou kunnen afzien zoals het geval is bij de verkoopcontracten voor timeshare vakanties, de contracten met een huwelijksagentschap of nog de verzekeringscontracten. Deze vraag wordt gerechtvaardigd door de agressieve praktijken gebaseerd op promotieaanbiedingen en op de druk die wordt uitgeoefend op de consument die deze fitnesscentra bezoekt.
• Vrije keuze voor de consument tussen verschillende betaalwijzen.
•  Een eenvoudige en snelle procedure inzake geschillenregeling.

De consument dient een klacht in bij de Algemene Directie "Controle en Bemiddeling" van de FOD Economie voor elke aanklacht tegen praktijken van een fitnesscentrum.